İŞİTME KAYBI YAPAN NEDENLER

Prof. Dr. Onur Çelik

 

ÖĞRENİM HEDEFLERİ

 

Kulak Hastalıklarında görülen işitme kaybı semptomuna neden olabilecek hastalık tablolarını sayabilmeli ve öykü alınırken bu semptomun hangi özelliklerinin sorgulanması gerektiğini anlatabilmelidir.

İletim tipi işitme kaybına semptomuna neden olan hastalıkların sık görülenleri hakkında kısaca bilgi sunabilmelidir.

Sensorinöral işitme kaybına semptomuna neden olan hastalıkların sık görülenleri hakkında kısaca bilgi sunabilmelidir.

Mikst tip işitme kaybına semptomuna neden olan hastalıkların sık görülenleri hakkında kısaca bilgi sunabilmelidir.

 

 

 

Önceden Gözden Geçirilmesi Gereken Dersler

 

İşitme Sisteminin Anatomisi

İşitme Fizyolojisi

 

Ders İçeriği

 

 

İşitme kaybı semptomu irdelenirken süresi, gelişme biçimi (ani veya zaman içinde yavaş gelişim göstermesi), seyri (dalgalı, sürekli), tarafı (unilateral veya bilateral olması), eşlik eden diğer semptomlar (baş dönmesi, tinnitus; enfeksiyon semptomları vb) ve işitme cihazı kullanıp kullanmadığı sorgulanmalıdır. Hasta çocuksa veya semptom çocukluktan beri varsa, pre-, peri- ve postnatal hastalıklar ve tedavileri, herediter özellikler, mental hastalıklar ve ilişkili sendromların varlığı araştırılmalıdır. Yüksek sese maruz kalma (patlama, gürültü, walkman kullanımı) ve kafa travması sorgulanmalıdır.

Akut başlangıçlı bir işitme kaybında buşon, yabancı cisim, eksternal otit gibi dış kulak kanalı  (DKK) kökenli; travmatik perforasyon, mirenjit gibi timpanik membran (TM) kökenli; akut süpüratif otitis media (ASOM), effüzyonlu otitis media (EOM), Tuba Eustachi (TE) disfonksiyonu, travmatik kemikçik zincir ayrılmaları, temporal kemik fraktürleri, barotravma gibi orta kulak kökenli; yüksek ses enerjisine maruz kalma, temporal kemik fraktürleri, barotravma gibi travmatik hasarlar; menenjit, kabakulak, toksoplazma, brusella, sifilis gibi enfeksiyonlar; aminoglikozidler, salisilat, bazı diüretikler, lokal anestetikler gibi ototoksik ilaç kullanımı; metabolik hastalıklar, immün yetmezlikler, beyin sapında vasküler patolojiler, vestibüler schwannoma gibi koklear ve/veya retrokoklear patolojiler düşünülmelidir. İdiyopatik ani sensorinöral işitme kaybı ise sık görülen başka bir akut işitme kaybı tablosudur. Yavaş gelişen bir işitme kaybında ise buşon, stenozlar, neoplazmlar gibi DKK patolojileri; KSOM, EOM, TM retraksiyonları, otoskleroz, timpanoskleroz, Tuba Eustachi (TE) disfonksiyonu, neoplazmlar gibi orta kulak patolojileri; gürültüye bağlı işitme kaybı, presbiakuzi, endokrin bozukluklar (diabetes mellitus, hipotiroidi), metabolik hastalıklar (böbrek yetmezliği, hiperlipoproteinemi) ve otoimmün hastalıklar gibi kokleayı etkileyen patolojiler ve vestibüler schwannoma ve diğer sekizinci siniri etkileyen neoplazmlar ile multipl skleroz ve santral işitme kaybı gibi santral sinir sistemini etkileyen patolojiler akla gelmelidir. Ayrıca  otoimmün iç kulak hastalığı, meningeal karsinomatoz, Lyme Hastalığı, ototoksik ilaç kullanımı gibi durumlarda hızlı progresyon gösteren sensorinöral işitme kaybı gelişebilir. Dalgalanmalı sensorinöral tip işitme kaybı yapan nedenler arasında Meniere Hastalığı gibi endolenfatik sistem patolojileri, labirent fistülü, otoimmün hastalıklar (Cogan Sendromu, sistemik lupus eritematozus, poliarteritis nodoza, Wegener granülomu, temporal arterit, skleroderma), sarkoidoz ile metabolik hastalıklar sayılabilir. Eğer dalgalanmalı işitme kaybı, iletim tipinde ise, buşon, DKK yabancı cisimleri, bazı eksternal otitler, EOM, TE disfonksiyonu, adeziv otitis media ve KSOM akla getirilmelidir. Dalgalanmalı sensorinöral işitme kaybına eşlik eden semptomlar genellikle baş dönmesi ve kulakta dolgunluk hissi iken, dalgalanmalı iletim tipi kaybına eşlik eden semptomlar ise genellikle kulakta tıkanıklık, akıntı, ağrı ve kaşıntı hissi olabilir. Akut veya kronik seyirli, dalgalanmalı veya devamlılık gösteren işitme kayıplarında işitme sisteminin herhangi bir yeri etkilenmiş olabilir. Patolojinin işitsel sistemde etkilediği yere göre işitme kaybı iletim tipinde, sensoriyel (koklear) veya nöral (retrokoklear) tipte olabilir. İşitme kayıplı bir hastada öykü, dikkatli bir otolojik / nöro-otolojik muayene, tanısal amaçlı odyolojik değerlendirme ve gereğinde radyolojik tetkikler ile işitmeyi etkileyen patoloji ve bu patolojinin sistemde etkilediği yer aydınlatılmaya çalışılır. İşitme kayıplarında etyolojiyi araştırırken hastanın yaşı büyük önem taşır. Her yaşta önemli olmakla birlikte, çocukluk dönemi işitme kayıplarının, konuşma ve dil gelişimi ile genel eğitim açısından, ayrı bir önemi vardır.

 

İşitme kaybı yakınmasında işitme kaybının tarafı, ortaya çıkış  biçimi, süresi, eşlik eden yakınmalar (ağrı, akıntı, çınlama v.b.) sorgulanmalıdır. Bu semtoma neden olan hastalıklara örnekler aşağıdadır.

1.           İletim tipi işitme kaybı

a.      Dış kulak

                                                    i.     Malformasyonlar

                                                   ii.     Eksternal otitler

                                                  iii.     Stenoz

b.      Timpanik membran

                                                    i.     Perforasyon

                                                   ii.     Mirenjit

                                                  iii.     Retraksiyon

c.       Orta kulak

                                                    i.     Otitis media

                                                   ii.     Hemotimpanum

                                                  iii.     Tümörler

d.       Kemikçik zincir

                                                    i.     Otoskleroz

                                                   ii.     Paget Hastalığı

2.           Sensorinoral  işitme kaybı

a.      Konjenital

                                                    i.     Usher Sendromu

                                                   ii.     Rubella

                                                  iii.     Toxoplazma

                                                  iv.     Sifilis

b.      Toksikasyonlar

                                                    i.     Aminoglikozitler

                                                   ii.     Aspirin

                                                  iii.     Diuretikler

c.      Vasküler hastalıklar

                                                    i.     Vazospazm

                                                   ii.     Tromboz

                                                  iii.     Hemoraji    

d.      Travma

                                                    i.     Blast hasarı

                                                   ii.     Gürültü

                                                  iii.     Beyin-labirent hasarı       

e.      Enfeksiyon

                                                    i.     Kabakulak

                                                   ii.     Polio

                                                  iii.     İnfluenza

                                                  iv.     Rubeola

                                                   v.     Tüberküloz   

f.       Tümörler

                                                    i.     Akustik nörinoma

                                                   ii.     Menengioma

                                                  iii.     Glioma      

g.      Endolenfatik hidrops

h.      Demiyelizan hastalıklar

                                                    i.     Multipl skleroz

 

İşitme kayıplarının miktarına göre aşağıdaki şekilde bir sınıflandırma da yapılmıştır:

 

İşitme Eşiği                               İşitme Kaybının Derecesi

0-20 db                                     Normal

20-40 db                                   Hafif

40-60 db                                   Orta

60-80 db                                   İleri  

80 <   db                                  Çok ileri

           

İşitme kaybının sınıflandırılması:

1-     İletim tipi işitme kaybı

2-     Sensorinöral işitme kaybı

3-     Mikst tip işitme kaybı

4-     Fonksiyonel işitme kaybı (non-organik)

 

TABLO 1. KULAK YAPILARININ NORMAL FONKSİYONLARI VE PATOLOJİLERİNDE ORTAYA ÇIKAN İŞİTME KAYBININ TİPİ

 

 

DIŞ KULAK     

ORTA KULAK      

İÇ KULAK

Normal Fonksiyon            

İleti                                 

Çevrim            

Sinirsel İleti

İşitme kaybının tipi   

İletim tipi                         

Koklear (Sensorial) 

Retrokoklear (Nöral)

 

İşitme kaybının miktarını, tipini, neden olan patolojinin yerini ortaya koymak için bazı odyolojik yöntemlerden yararlanılmaktadır. En basit yöntem diyapazon testleridir. Bundan başka saf ses ve konuşma odyometrisi gibi subjektif ve immittansmetri, otoakustik emisyon ve elektriksel yanıt odyometrisi gibi objektif  odyometrik yöntemler de vardır. Bu testler hakkında dönem 5’te ayrı bir ders olarak ayrıntılı bilgiler verilecektir.

 

 

Daha Ayrıntılı Bilgi İçin Başvurulabilecek Kaynaklar

 

Çelik O. Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi. Turgut Yayıncılık, İstanbul 2002.

Ballenger JJ, Snow JB. (Çeviri: Şenocak D). Kulak Burun Boğaz Baş Boyun Cerrahisi. Nobel Tıp Kitapevi, İstanbul 2000.

Çakır N. Otolaringoloji, Baş ve Boyun Cerrahisi. Nobel Tıp Kitapevi, İstanbul, 1999.

Cummings CW, Fredrickson JM, Harker LA, Krause CJ, Schuller DE. Otolaryngology- Head and Neck Surgery, 3rd ed. Mosby Year Book, St Louis 1998.